البرز
تا اواسط تیر ماه ۸۸ در کوه خواهم بود و به اینترنت دسترسی نخواهم داشت. از همه دوستانی که از این سایت بازدید میکنند تشکر میکنم.
برای دیدن لیست و لینک قله هایی که بعد از آبان ماه ۱۳۸۷ به این سایت اضافه شده اند به پایین ضفحه رجوغ کنید.
ظرف چند سال گذشته من و تنی چند از دوستان اینترنتی اطلاعات زیادی را در مورد کوههای ایران در سایت انگلیسی summitpost.org وارد کرده ایم (اینجا را کلیک کنید). هدف من از این وبلاگ بوجود آوردن یک سایت فارسی مشابه summitpost برای قله های البرز می باشد. امیدوارم که در طول ماهها وسالهای آینده بتوانم یک دایره المعارف مصور از کوههای البرز بوجود بیاورم.
در دست ساختمان
نکات مهم:
ارتفاعات: به غیر از چند استثنا تمامی ارتفاعات ذکر شده بر طبق نقشه های ۱:۵۰۰۰۰ سازمان جغرافیایی می باشند (به قسمت نقشه ها در پایین این صفحه رجوع کنید).
اسامی: بعضی از اسامی قله ها که کوهنوردان به کار میبرند متفاوت با آنچه که اشخاص محلی میگویند هستند. در این متن اکثر اسامی قله های منطقه تخت سلیمان بر طبق نقشه شماتیک "راهنمای شماتیک مناطق کوهستانی تخت سلیمان و علم کوه" شرکت ایران کوه رو و اکثر اسامی قله های بین جاده چالوس و هراز بر طبق نقشه شماتیک "نقشه راهنمای صعود به قله های البرز مرکزی" انتشارات گیتاشناسی میباشند. بقیه اسامی بر طبق آنچه که کوهنوردان به کار میبرند و یا آنچه که در نقشه های سازمان جغرافیایی درج شده می باشند.
کوههای البرز:
رشته کوهی به طول تقریبی ۸۷۰ کیلومتر که از دره رودخانه ارس در غرب دریای مازندران شروع شده-به موازات سواحل جنوبی دریای مازندران ادامه یافته و در نزدیکیهای علی آباد مازندران در جنوبشرقی دریای مازندران ختم میگردد.
نقشه عمومی البرز مرکزی. روی تصویر کلیک کنید.
تقسیمات کوههای البرز:
کوههای البرز را می توان به سه گروه البرز شرقی البرز مرکزی و البرز غربی تقسیم کرد. بعضی از منابع البرز مرکزی را به کوههای بین جاده چالوس و هراز محدود کرده (منطقه ای به طول ۱۰۰ کیلومتر) و همه چیز از غرب جاده چالوس تا رودخانه ارس (منطقه ای به طول ۴۵۰ کیلومتر) را البرز غربی می نامند. قرار دادن کوههایی نامتجانس در چنین منطقه بزرگی کاری نامعقول به نظر می رسد. بهتر آنستکه تقسیمات به شرح زیر انجام پذیرند:
البرز غربی: از دره رودخانه ارس تا دره سفید رود (جاده قزوین به رشت). طول ۲۲۰ کیلومتر. بلندترین نقطه: آق داغ (سفید کوه) ۳۳۰۳ متر.
البرز مرکزی: از دره سفید رود تا دره فیروزکوه/رود تالار (جاده تهران به قائم شهر). طول ۳۵۰ کیلومتر. بلندترین نقطه: دماوند ۵۶۱۰ متر.
البرز شرقی: از دره فیروز کوه/تالار تا رودخانه چهار کال/نیل آباد (جاده شاهرود به گنبد کاووس). طول ۳۰۰ کیلومتر. بلندترین نقطه: شاهوار ۳۹۴۵ متر.
قله های ۴۰۰۰ متری فقط در البرز مرکزی دیده میشوند.
تعریف قله: برای آنکه نقطه ای قله محسوب گردد دو حاصیت آن باید مشحص شود: ۱) ارتفاع از گردنه های اطراف ۲) فاصله از نقاط بلندتر. مثلا قله را می توان به اینصورت تعریف کرد: قله نقطه ایست که
۱) حداقل ۵۰ متر از تمامی گردنه های اطراف خود بلندتر باشد.
۲) فاصله آن تا نقطه ای بلندتر از حودش بیش از ۲۰۰ متر باشد (در غیر اینصورت قله فرضی ما به قله فرعی نقطه بلندتر تبدیل می گردد).
(اعداد ۵۰ و ۲۰۰ متر انتحاب شحصی من می باشند. بهتر آنستکه جامعه کوهنوردی ایران اعداد مناسبی را انتخاب کرده و برای تعیین قله های ایران استاندارد نمایند). متاسفانه چنین اطلاعات توپوگرافیک دقیقی برای کوههای ایران در هیچ منبعی که من با آن آشنا هستم دیده نمیشود. حتی نقشه های سازمان جغرافیایی که بهترین مرجع برای اطلاعات توپوگرافیک می باشند منحنیهای ارتفاعی ۲۰ متری دارند. این بدان معناست که ارتفاع گردنه های اطراف هر قله با حداکثر ۲۰ متر خطا-یعنی ۴۰٪ پنجاه متر برجستگی قله-تعیین میگردند. بدیهیست که این خطای بسیار فاحشی می باشد. به همین لحاظ خوانندگان این متن باید توجه داشته باشند که با وجود آنکه اکثر قله هایی که در اینجا معرفی میشوند احتمالا از قانون ۵۰ و ۲۰۰ متر تبعییت میکنند این امر به هیچ وجه ثابت نشده است.
البرز مرکزی:
اکثر البرز مرکزی از خط الراسهای موازی و بسیار طولانی که به موازات ساحل دریای مازندران (شرقی-غربی) امتداد یافته اند تشکیل شده است. دره های بسیار عمیقی همچون چالوس هراز شاهرود...شکافهای عمیقی را در میان این خط الراسها پدید آورده اند. دامنه های شمالی البرز مرکزی که به دریای مازندران نزدیک میباشند غالبا تا ارتفاع ۲۳۰۰ متری از جنگلهای انبوه پوشیده شده اند. اگرچه که جنگلهای تنک سرو کوهی در معدودی نقاط همچون دامنه های جنوبی قله سیالان دیده شده اند بقیه دامنه های البرز مرکزی (به غیر از در ته دره ها) عاری از درخت می باشند. علفزارها برفچالها و تعداد قلیلی یخچال ارتفاعات بلندتر البرز مرکزی را پوشش میدهند.
قله ۵۶۱۰ متری دماوند بلندبرین قله البرز مرکزی (وخاور میانه) میباشد. ارتفاع بسیار زیاد-این قله را از بقیه کوههای البرز متمایز ساخته و آنرا از دهها و یا حتی بیش از صد کیلومتر دورتر قابل رویت مینماید.
۴۰۰۰ متری هایی که ۴۰۰۰ متری نیستد!
انگشت شماری از قله های البرز مرکزی به غلط در میان کوهنوردان ایران به ۴۰۰۰ متری بودن مشهور شده اند. ارتفاعات اغراق شده و تقریبی که در میان کوهنوردان رایج شده اند با آنچه در نقشه های سازمان جغرافیایی درج شده است متغایرت دارد. البته این امکان وجود دارد که نقشه ها در اشتباه باشند ولی حداقل در مورد قله های خرسنگ کوه و جانستون باید بگویم که ارتفاعات نقشه با اندازه گیریهای GPS من مطابقت نزدیک داشته اند (اگر ارتفاع این قله ها را با GPS اندازه گرفته اید لطفا با من تماس بگیرید).
| نام قله | ارتفاع غلط | ارتفاع صحیح |
| میشینه مرگ | ۴۰۲۲ | ۳۹۹۰ |
| جانستون | ۴۱۰۰ | ۳۹۶۲ |
| خشه چال | ۴۱۸۰ | ۳۹۴۵ |
| خرسنگ کوه | ۴۱۰۰ | ۳۹۳۰ |
| پاشوره | ۴۰۱۰ | ۳۸۹۶ |
۴۰۰۰ متری های البرز مرکزی در ۷ منطقه به شرح زیر متمرکز شده اند:
الف) کوههای تخت سلیمان:
این منطقه پس از قله دماوند بلندبرین قله های البرز مرکزی را در خود جای داده است و تنها منطقه ایستکه ارتفاع قله های آن از ۴۴۰۰ متر تجاوز میکند. بسیاری از قله ها بر ستیغ خط الراسی که بر خلاف اکثر دیگر خط الراسهای البرز مرکزی از شمال به جنوب امتداد می یابد قرار گرفته اند. ارتفاع این خط الراس در مسیری به طول ۱۹ کیلومتر (از جنوب قله لشگرک کوچک تا قله مازی گردن در شمال) در هیچ نقطه ای به پایینتر از ۴۰۰۰ متر نمی افتد. دو شاخه اصلی-یعنی شاخه چالون/سیاه کمان و شاخه هفت خوانها- طول خط الراسهای به هم پیوسته را که تماما بالای ۴۰۰۰ متر هستند را به ۳۰ کیلومتر میرسانند. شاخه های اصلی دیگری همچون شاخه ابیدر/دیوچال شاخه میش چالک/کلوان و شاخه زرین کوه/آلانه سر بعضا بالای ۴۰۰۰ متر می باشند.
نزدیکی کوههای تخت سلیمان به دریای مازندران باعث پدید آمدن دره های بسیار عمیق در شمال-شرق و غرب منطقه شده است. این دره ها اکثرا تا ارتفاع ۲۳۰۰ متری از جنگلهای خزری پوشیده شده اند. در قلب منطقه دره های مرتفع U شکلی به چشم می خورند که بیانگر فرسایش یخچالی در این کوهها میباشند. در حال حاضر کوههای تخت سلیمان دارای بزرگترین مجموعه از یحچالهای کوهستانی در ایران هستند.
در مورد قله های بالای ۴۰۰۰ متر کوههای تخت سلیمان اغراق زیاد شده است. بعضی از منابع حرف از ۱۶۰ یا حتی ۳۰۰ قله ۴۰۰۰ متری میرنند (البته اگر هر تخته سنگ بزرگی را قله حساب کنیم ۳۰۰ که سهل است بلکه ۳۰۰۰ قله هم می توانیم بشماریم). خوشبحتانه بزرگی و ابهت این منطقه بیش از آن است که احتیاجی به این گزافه گوییها داشته باشد. همانطور که در متن بالا ذکر شد اطلاعات دقیق توپوگرافیک برای تعیین قله هایی که از قانون ۵۰ و ۲۰۰ متر تبعییت میکنند در هیچ منبعی یافت نمیشود. این نکته که حتی نقشه های سازمان جغرافیایی در برخی از نقاط کوههای تخت سلیمان خطاهای عمده ای دارند کار تهیه لیست قله های ۴۰۰۰ متری را دشوارتر می سازد. آنچه در زیر می بینید نتیجه مشاهدات و اندازه گیریهای شخصی من و مرور بیش از هزار عکس که شخصا از منطقه گرفته ام میباشد. تنها خط الراسی که به آن صعود نکرده ام خط الراس ابیدر/دیوچال میباشد. همانطور که در این عکس دیده میشود بر ستیغ این خط الراس پستی و بلندیهای بسیاری وجود دارند. تا بدست آوردن اطلاعات بیشتر فقط از ۴ عدد از این بلندیها به عنوان قله یاد خواهم کرد (از شنیدن نظرات اصلاحی و یا تکمیلی شما در این سایت خوشوقت خواهم شد).
نقشه کوههای تحت سلیمان
لیست قله های ۴۰۰۰ متری منطقه تخت سلیمان:
۱) علم کوه ۴۸۵۰ متر
۲) شاخک غربی علم کوه ۴۷۸۲ متر
۳) شاخک شرقی علم کوه (تقریبا) ۴۷۵۰ متر
۴) خرسان شمالی (و میانی) ۴۶۸۰ متر عکس ۱ عکس ۲
۵) تخت سلیمان ۴۶۵۹ متر
۶) خرسان جنوبی ۴۶۵۹ متر عکس ۱ عکس ۲ عکس ۳
۷) ویران کوه ۴۶۰۹ متر عکس ۱
۸) سیاه سنگ ۴۶۰۴ متر
۹) مرجی کش ۴۵۸۰ متر
۱۰) هفت خوان شماره یک ۴۵۳۷ متر
۱۱) هفت جوان شماره دو ۴۵۲۸ متر عکس ۱ عکس ۲
۱۲) چالون ۴۵۱۶ متر
۱۳) سیاه گوک جنوبی (تقریبا) ۴۵۰۰ متر
۱۴) سیاه گوک شمالی ۴۵۰۵ متر
۱۵) سیاه کمان ۴۴۷۲ متر
۱۶) شانه کوه ۴۴۶۵ متر
۱۷) هفت خوان شماره پنج ۴۴۵۷ متر غکس ۱
۱۸) کالاهو (میشور و نفار نقار) ۴۴۳۱ متر
۱۹) قبی ۴۴۳۰ متر
۲۰) رستم نیشت ۴۴۲۶ متر
۲۱) گردونه کوه (و هزار چم) ۴۴۰۲ متر
۲۲) دندان اژدها (تقریبا) ۴۴۰۰ متر
۲۳) مناره ۴۳۷۸ متر
۲۴) لنگری شماره یک ۴۳۷۶ متر عکس ۱
۲۵) میان سه چال ۴۳۴۸ متر
۲۶) لوی نا (کل چال) ۴۳۴۰ متر
۲۷) تنگ گلو ۴۳۳۵ متر
۲۸) لنگری شماره دو ۴۳۲۴ متر عکس ۱
۲۹)ستاره ۴۲۹۶ متر
۳۰) ابیدر (گرماب سر) ۴۲۶۰ متر
۳۲) تخت رستم ۴۲۴۸ متر
۳۳) زرد گل ۴۲۳۱ متر
۳۴) زرین کوه (ماسه چال) ۴۱۹۸ متر
۳۵) دیوچال ۴۱۸۵ متر
۳۶) لشگرک کوچک ۴۱۸۴ متر
۳۷) مازی گردن ۴۱۴۰ متر
۳۸) گرده کوه ۴۱۴۰ متر
۳۹) کلوان شماره یک ۴۰۷۸
۴۰) کلوان شماره دو ۴۰۶۸ متر
۴۱) میش چالک ۴۰۶۷ متر
۴۲) آلانه سر ۴۰۶۵ متر
۴۳) نزار ۴۰۴۷ متر
۴۴) خرس چر ۴۰۳۰ متر
۴۵) کرما کوه ۴۰۲۰ متر
۴۶) ماسمور ۴۰۱۲ متر
۴۷) سیاه نو ۴۰۰۶ متر
۴۸) پسند کوه (تقریبا) ۴۰۰۰ متر
در دست ساختمان
ب) دیواره میانی البرز مرکزی:
"ستون فقرات" این منطقه از خط الراسی به طول تقریبی ۸۰ کیلومتر که از قله دماوند در غرب دره هراز تا نزدیکیهای گردنه کندوان (در جاده کرج به چالوس) امتداد یافته است تشکیل شده است. به غیر از گردنه ۳۴۲۰ متری کبود ارتفاع این خط الراس در هیچ نقطه دیگری به زیر ۳۵۰۰ متر نمی افتد. اگر شاحه های فرعی این ستون فقرات را نیز حساب کنیم چیزی نزدیک به ۱۵۰ کیلومتر خط الراس ممتد با ارتفاع بالای ۳۵۰۰ متر (به غیر از گردنه کبود) به دست می آوریم.
بعضی از دره های مرتفع این منطقه به-خصوص در حوالی قله خلنو-به فعالیت یخچالی در دورانهای گذشته اشاره میکنند. به غیر از یخچال کوچکی در یکی از دره های شمالی قله خلنو (لطفا به صفحه قله خلنو بزرگ مراچعه کنید) در حال حاضر یخچال دیگری بر روی قله های ۴۰۰۰ متری منطقه دیده نمی شود.
گردنه کبود قله های ۴۰۰۰ متری دیواره میانی البرز مرکزی را به دو گرانکوه متمایز تقسیم می کند:
۱) گرانکوه (Massif) خلنو در غرب
۲) گرانکوه (Massif) دوخواهران در شرق
نقشه گرانکوه خلنو
برای دیدن عکس قسمتی از گرانکوه خلنو اینجا را کلیک کنید.
نقشه دماوند و گرانکوه دوخواهران
برای دیدن عکس قسمتی از گرانکوه دوخواهران اینچا را کلیک کنید.
قله های ۴۰۰۰ متری این منطقه از این قرارند:
۳) خلنو کوچک ۴۳۵۰ متر
۴) دوخواهران غربی ۴۳۳۸ متر (شرقی ۴۳۱۰ متر)
۵) برج شمالی ۴۳۲۵ متر (و جنوبی ؟؟ متر)
۶) شکر لقاس (نازر بزرگ) ۴۲۷۸ متر
۷) هرزه کوه ۴۲۶۸ متر
۱۰) خرس چال ۴۲۵۳ متر و فراخه نو ۴۲۳۰ متر
۱۱) میش چال ۴۲۵۳ متر
۱۳) سرک چال شماره یک ۴۲۱۰ متر
۱۴) سیونزا ۴۲۰۸ متر و اسبی چال ۴۲۰۰ متر عکس ۱ عکس ۲ عکس ۳
۱۵) نرگس ۴۲۰۶ متر
۱۶) سر خرسنگ ۴۲۰۳ متر عکس ۱ عکس ۲ عکس ۳
۱۷) یخچال ۴۱۹۴ متر
۱۸) سرکوله ۴۱۸۸ متر عکس ۱ عکس ۲
۱۹) تخت خرس ۴۱۷۸ متر
۲۰) سرماهو ۴۱۶۵ متر
۲۱) اریم ۴۱۶۰ متر
۲۲) کلون بستک ۴۱۵۶ متر
۲۳) سرک چال شماره دو ۴۱۵۲ متر عکس ۱
۲۴) کهو ۴۱۵۰ متر عکس ۱ عکس ۲ عکس ۳
۲۵) سه سنگ شماره یک ۴۱۳۵ متر
۲۶) سه سنگ شماره دو ۴۱۳۰ متر
۲۷) دال کولی ۴۱۳۰ متر
۲۸) پالوان ۴۱۲۶ متر
۲۹) سرک چال شماره سه ۴۱۲۴ متر عکس ۱
۳۰) بندال کولی ۴۱۱۸ متر
۳۱) نرگس غربی ۴۱۰۳ متر
۳۲) سه سنگ شماره چهار ۴۰۸۹ متر
۳۳) دره خونی شماره یک ۴۰۸۹ متر عکس ۱ عکس ۲ عکس ۳
۳۴) کهنو ۴۰۸۲ متر عکس ۱ عکس ۲ عکس ۳
۳۵) کاعون ۴۰۷۵ متر
۳۶) نرگس شمالی ۴۰۷۳ متر
۳۷) قله ۴۰۵۱ متر (بین بندال کولی و فراخه نو) عکس ۱ عکس ۲
۳۸) سه سنگ شماره سه ۴۰۵۰ متر
۳۹) سه سنگ شماره پنج ۴۰۵۰ متر
۴۰) ورزاب ۴۰۳۶ متر
۴۱) دره خونی شماره دو ۴۰۲۹ متر
۴۲) قله ۴۰۱۸ متری (بین سرک چال و هرزه کوه) غکس ۱
۴۳) هفت سران ۴۰۰۷ متر
--) ورارو (چشمه کلا) ۳۹۹۴ متر غکس ۱ عکس ۲
پ) منطقه سیالان:
در دست ساختمان
عکس
ت) منطقه شاه البرز:
در دست ساختمان
ث) ناز و کهار:
در دست ساختمان
ج) منطقه دوبرار/قره داغ:
در دست ساختمان
چ) وراوشت (دهلا):
در دست ساختمان
لیست و لینک قله هایی که بعد از آبان ماه ۱۳۸۷ به این سایت اضافه شده اند:
لیست و لینک قله های کوتاهتر ار ۴۰۰۰ متر در این سایت:
